Podsumowanie projekt Greenhealth
RZESZÓW. Synergia natury i zdrowia to główny temat konferencji podsumowującej projekt „Zrównoważone obszary chronione jako kluczowa wartość dla dobrobytu człowieka”, realizowanego na Podkarpaciu. Głównym celem projektu było podnoszenie wiedzy w zakresie zarządzania obszarami chronionymi, aby służyły one zdrowiu publicznemu przy jednoczesnym poszanowaniu celów środowiskowych.
Podczas merytorycznej części wydarzenia zaprezentowano kilkanaście referatów m.in. prezentacje naukowców z Uniwersytetu Rzeszowskiego i Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Krośnie, wystąpienia przedstawicieli Bieszczadzkiego Parku Narodowego, Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych oraz Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Nie zabrakło także wystąpień sektora medycznego Podkarpackiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ, ekspertów terapii leśnej oraz psychoterapii.
Dzięki projektowi Greenhealth Podkarpacie ma szansę stać się liderem wykorzystania synergii natury i zdrowia, a obszary chronione regionu powinny być postrzegane jako naturalne centra zdrowia. Zbudowana sieć współpracy między nauką, zdrowiem i ochroną środowiska może stać się trwałym fundamentem dla przyszłych inicjatyw poprawiających dobrostan mieszkańców i turystów.
Projekt Greenhealth realizowany był przez Urząd Marszałkowski we współpracy z partnerami z Hiszpanii, Irlandii, Chorwacji, Szwecji, Słowacji oraz Federacją EUROPARC z Niemiec. Synergia natury i zdrowia to główny temat konferencji podsumowującej projekt „Zrównoważone obszary chronione jako kluczowa wartość dla dobrobytu człowieka”, Dofinansowanie pochodziło z Programu Interreg Europa 2021-2027.
Prezentacja lokalnego koordynatora projektu, Antoniego Jeża – stanowiła kompleksowe podsumowanie realizacji projektu Greenhealth , którego głównym celem było wzmocnienie powiązań między ochroną różnorodności biologicznej a zdrowiem i dobrostanem ludzi. Wśród najważniejszych efektów realizacji wymieniono identyfikację 23 Dobrych Praktyk (przekraczając zakładany cel 18), z czego aż 5 pochodzi z województwa podkarpackiego, obejmując takie inicjatywy jak ogrody sensoryczne, wspieranie zielarstwa czy readaptacja społeczna osadzonych na obszarach chronionych. Kluczowym rezultatem projektu było zbudowanie silnej Regionalnej Grupy Interesariuszy (RGI), zrzeszającej ponad 30 aktywnych podmiotów, w tym przedstawicieli nauki, sektora zdrowia (np. NFZ, szpitale) oraz ochrony środowiska. Prelegent podkreślił również realny wpływ projektu na zmiany w polityce regionalnej, objawiający się m.in. wnioskiem o ujęcie tematyki projektu w aktualizacji Strategii Podkarpackie 2030 jako projektu priorytetowego oraz wprowadzeniem kąpieli leśnych do Programu Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi. W ramach podsumowania wskazano na wzrost zainteresowania synergią natury i zdrowia w regionie oraz zapowiedziano dalsze działania po zakończeniu projektu, takie jak wypracowanie „zielonych rekomendacji” i rozważenie utworzenia stałej grupy roboczej ds. zdrowia i środowiska.
Dr hab. inż. Tomasz Dudek z Uniwersytetu Rzeszowskiego przedstawił naukowe dowody na prozdrowotny wpływ lasu. Skupił się na koncepcji Shinrin-yoku (kąpieli leśnych), wykazując, że regularne przebywanie w specyficznych ekosystemach (z dominacją jodły, buka czy jawora) może wspierać leczenie depresji, obniżać ciśnienie krwi oraz poziom glukozy u diabetyków. Przedstawił również wyniki badań nad stężeniem terpenów w powietrzu leśnym i ich rolą w lasoterapii.
Prof. dr hab. Idalia Kasprzyk (Uniwersytet Rzeszowski) zaprezentowała wyniki badań przeprowadzonych wśród odwiedzających Bieszczadzki Park Narodowy. Z ankiet przeprowadzonych na grupie 307 osób wynika, że głównymi motywacjami do wizyt są regeneracja sił i ucieczka od stresu. Badania wykazały ciekawe korelacje demograficzne: kobiety częściej niż mężczyźni wskazują na potrzebę budowania relacji społecznych podczas kontaktu z naturą, a mieszkańcy dużych miast silniej odczuwają korzyści płynące ze świeżego powietrza.
Dr Katarzyna Krawerenda-Wajda podjęła temat świadomego kontaktu z naturą jako fundamentu zdrowia psychicznego. Przywołała raporty wskazujące, że co czwarty Polak cierpi na zaburzenia psychiczne. Przedstawiła Teorię Przywracania Uwagi (ART) Kaplanów, dzieląc fascynację naturą na „łagodną” (pozwalającą na autorefleksję) oraz „mocną” (wymagającą wysiłku poznawczego), wskazując, że środowisko naturalne pozwala mózgowi odpocząć od miejskiego zgiełku.
Dr Dominik Wróbel z PANS w Krośnie przedstawił zielarstwo nie tylko jako tradycję, ale jako nowoczesny styl życia i szansę zawodową dla mieszkańców terenów przyrodniczo cennych. Tematyka ta wpisuje się w ideę zrównoważonego wykorzystania zasobów obszarów chronionych dla poprawy dobrostanu człowieka.
Dr Ryszard Prędki – Dyrektor Bieszczadzkiego Parku Narodowego omówił wyzwania związane z udostępnianiem turystycznym Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Zaprezentował inwestycje infrastrukturalne, takie jak modernizacja schroniska „Chatka Puchatka”, budowa punktu obserwacyjnego gwiezdnego nieba w Tarnawie Niżnej czy nowe obiekty edukacyjne w Wołosatem i Suchych Rzekach, które mają służyć regeneracji sił odwiedzających przy jednoczesnej ochronie najwyższych partii gór.
Sylwia Rybczyńska z RDLP w Krośnie zaprezentowała koncepcję „Zielonego Pierścienia wokół Rzeszowa”. Model ten zakłada podział lasów aglomeracji rzeszowskiej na trzy strefy: od lasów miejskich o funkcji społecznej, przez lasy „na co dzień” poza miastem (z trasami rowerowymi i MTB), aż po lasy „na weekend”. Celem jest poprawa jakości życia mieszkańców poprzez ułatwienie dostępu do rekreacji.
Dariusz Kozik – Dyrektor ZPK w Przemyślu przybliżył dobre praktyki realizowane w podkarpackich parkach krajobrazowych. Wskazał na innowacyjne programy edukacyjne dla seniorów i dzieci oraz na unikalny projekt readaptacji społecznej osadzonych w zakładach karnych poprzez kontakt z naturą i pracę przy ochronie przyrody.
