0,8 TWh potencjału energetycznego w odpadach trafiło w 2023 r. za granicę, skala zjawiska rośnie
Polska wciąż nie wykorzystuje w pełni potencjału energetycznego zawartego w odpadach. W 2023 r. za granicę trafił strumień odpadów o potencjale energetycznym szacowanym na ok. 0,8 TWh, a jednocześnie krajowy system mierzy się z luką infrastrukturalną w zagospodarowaniu odpadów niebezpiecznych, przemysłowych i medycznych, sięgającą ok. 220 tys. ton rocznie.
Fot. Pixabay/CC0
To jedne z głównych wniosków raportu „Gospodarka odpadowa jako niewykorzystany potencjał dla polskiej energetyki”, który powstał pod auspicjami Instytutu Polityki Energetycznej im. Ignacego Łukasiewicza. O tezach i wnioskach płynących z opracowania dyskutują uczestnicy XI Konferencji „Bezpieczeństwo energetyczne – filary i perspektywy rozwoju”, która odbywa się 28–29 września br. w Rzeszowie. Partnerem strategicznym wydarzenia jest Mo-BRUK.
Potencjał energetyczny odpadów wyjeżdża z Polski1
Raport wskazuje na wymierny potencjał energetyczny zawarty w odpadach eksportowanych z Polski. Według danych GIOŚ w 2023 r. wywieziono z kraju około 393 tys. ton odpadów, z czego ponad 45 proc. stanowiły paliwa alternatywne i frakcje kaloryczne. Oznacza to eksport co najmniej około 177 tys. ton odpadów o potencjale energetycznym. Przy orientacyjnej wartości opałowej na poziomie 14–20 GJ/t energia chemiczna zawarta w tym strumieniu odpowiada około 0,7–1,0 TWh rocznie. Przyjmując wartość środkową, potencjał ten można oszacować na około 0,8 TWh rocznie2.
- Po uwzględnieniu sprawności instalacji termicznego przekształcania odpadów, potencjał ten mógłby przełożyć się na ok. 0,2 TWh energii elektrycznej rocznie – ilość odpowiadającą zapotrzebowaniu około 100 tys. gospodarstw domowych. Te dane pokazują, że część potencjału paliwowego zawartego w odpadach jest dziś wykorzystywana poza Polską. To sygnał, że warto dokładnie ocenić, które z tych strumieni mogą być efektywnie i bezpiecznie zagospodarowane w kraju. Nie chodzi o zastępowanie recyklingu odzyskiem energii, ale o racjonalne wykorzystanie tych frakcji odpadów, których nie można już poddać recyklingowi. Ich odpowiednie zagospodarowanie może jednocześnie ograniczać ilość odpadów wymagających unieszkodliwienia, zwiększać krajową podaż paliw alternatywnych i wspierać dywersyfikację źródeł energii. Warto więc patrzeć na gospodarkę odpadową nie tylko przez pryzmat kosztów i obowiązków środowiskowych, ale również jako na element bezpieczeństwa surowcowego i energetycznego kraju – komentuje Henryk Siodmok, prezes Mo-BRUK-u.
Skala zjawiska rośnie. Zgodnie z danymi GIOŚ w 2025 roku wyeksportowano z Polski blisko 411 tys. ton odpadów o potencjale energetycznym (o kodzie 19 12 10), a łączna wartość wywiezionych z Polski odpadów palnych (o kodach 19 12 10 oraz 19 12 12) wyniosła 653 tys. ton.
Luka infrastrukturalna w zagospodarowaniu odpadów niebezpiecznych i medycznych
Jednym z kluczowych wyzwań polskiego systemu gospodarki odpadami pozostaje niedostateczna liczba instalacji do termicznego przekształcania odpadów niebezpiecznych, przemysłowych i medycznych. Strumienie te wymagają specjalistycznych technologii oraz wysokich standardów bezpieczeństwa.
Według raportu potrzeby rynku w tym zakresie wynoszą około 435 tys. ton rocznie, podczas gdy dostępne moce to 212–215 tys. ton rocznie. Oznacza to lukę rzędu około 220 tys. ton rocznie. Niedobór infrastruktury może prowadzić do wydłużonego magazynowania odpadów, konieczności transportu na większe odległości oraz zwiększenia ryzyka nieprawidłowego zagospodarowania części strumieni.
Rozwiązaniem powinno być przede wszystkim lepsze wykorzystanie istniejących instalacji poprzez ich modernizację i usuwanie ograniczeń technologicznych, a także przygotowanie nowych inwestycji uzupełniających obecny niedobór mocy. Szczególne znaczenie ma także właściwe rozmieszczenie instalacji, ponieważ w przypadku odpadów niebezpiecznych i medycznych odległość transportu wpływa na koszty oraz bezpieczeństwo systemu.
Branżowa platforma dialogu
Konferencja „Bezpieczeństwo energetyczne – filary i perspektywy rozwoju” jest jednym z najważniejszych wydarzeń poświęconych sektorowi energetycznemu w Polsce. Stanowi platformę dialogu dla przedstawicieli administracji publicznej, biznesu, środowiska naukowego, organizacji pozarządowych oraz mediów.
Organizatorem wydarzenia jest Instytut Polityki Energetycznej im. Ignacego Łukasiewicza (IPE) we współpracy z Politechniką Rzeszowską im. Ignacego Łukasiewicza oraz przy wsparciu Zakładu Ekonomii Wydziału Zarządzania Politechniki Rzeszowskiej.
Pełna treść raportu: Gospodarka odpadowa jako niewykorzystany potencjał dla polskiej energetyki
1 Autorzy raportu zaznaczają jednocześnie, że sam eksport odpadów nie oznacza automatycznie utraty możliwego do wykorzystania w kraju strumienia energii. Jego ocena wymaga porównania m.in. kosztów krajowego zagospodarowania, eksportu, parametrów jakościowych odpadów oraz możliwości modernizacji i wykorzystania istniejących instalacji. Eksport może bowiem wynikać z niedopasowania jakościowego, cenowego lub infrastrukturalnego.
2 Jest to energia pierwotna zawarta w odpadach, a nie ilość energii elektrycznej lub ciepła, którą można byłoby bezpośrednio dostarczyć odbiorcom. Rzeczywisty uzysk energii zależy m.in. od technologii, sprawności procesu oraz możliwości wykorzystania powstającego ciepła.
Partnerzy strategiczni:
MO-Bruk
PGE Dystrybucja
PKN Orlen
Partner główny:
Enea
Partnerzy brązowi:
Asseco Poland S.A.
Gaz-System
Partnerzy wspierający:
Elektromontaż Rzeszów S.A
Fundacja Rozwoju Politechniki Rzeszowskiej
ML System S.A.
Podkarpackie Centrum Innowacji
Polskie Sieci Elektroenergetyczne
Rzeszowska Agencja Rozwoju Regionalnego
Veolia
Partner:
Województwo Podkarpackie
Partner merytoryczny:
Polskie Towarzystwo Bezpieczeństwa Narodowego
Patronaty honorowe:
Polska Agencja Kosmiczna
Minister Energii
Minister Spraw Zagranicznych
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Ministerstwo Cyfryzacji
Wojewoda Podkarpacki
Marszałek Województwa Podkarpackiego
Prezydent Miasta Rzeszowa
Komisja Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii Sejmu RP (CNT)
RCB Rządowe Centrum Bezpieczeństwa
Biuro Bezpieczeństwa Narodowego
NCBJ Narodowe Centrum Badań Jądrowych
Podkarpacki Samorząd Gospodarczy
Rada Młodych Naukowców
Rektor Politechniki Rzeszowskiej im. Ignacego Łukasiewicza
Patronaty medialne:
cire.pl
Polska Agencja Prasowa
energetyka24.com
Energetyka Plus
WysokieNapiecie.pl
Wiadomości Naftowe i Gazownicze
Nowa Energia
gospodarkaPodkarpacka.pl
Gazeta Rzeszowa i Okolic
Energetyka Wodna
Smart-Grids.pl
TVP3 Rzeszów
Radio Centrum
Gramwzielone.pl
Kierunekenergetyka.pl
Serwis Administracyjno-Samorządowy
2KTechnologie
Przegląd Bałtycki
***
Instytut Polityki Energetycznej im. Ignacego Łukasiewicza w Rzeszowie to powstały w 2015 r. niezależny think tank grupujący ekspertów zajmujących się energetyką. Instytut prowadzi działalność naukowo-badawczą, ekspercką, propaguje naukę i wiedzę o polityce energetycznej. Wydaje też analizy, raporty, książki czy anglojęzyczne czasopismo naukowe Energy Policy Studies.
a
