Promocja biografii Franciszka Frączka czyli Słońcesława z Żołyni

W środę, 17 czerwca 2026 roku, Wojewódzki Dom Kultury w Rzeszowie i wydawnictwo Libra PL zapraszają na spotkanie z profesorem Tadeuszem Zychem, autorem książki „Malować i walczyć. Franciszek Frączek – Słońcesław z Żołyni” – pierwszej pełnej biografii jednego z najważniejszych artystów Podkarpacia. Wydarzenie rozpocznie się o godz. 17.00 w WDK, ul. Okrzei 7 (sala 210). Wstęp wolny.

Biografia Franciszka Frączka (1908-2006), znakomitego malarza i rysownika, wyjątkowej osobowości podkarpackiego środowiska artystycznego, to jedna z najciekawszych książkowych premier tego roku. Jej wydanie przypada w dwudziestą rocznicę śmierci artysty – w roku, który na Podkarpaciu ogłoszono Rokiem Franciszka Frączka.

„Książka profesora Tadeusza Zycha, historyka i miłośnika sztuki, poświęcona Franciszkowi Frączkowi (Słońcesławowi z Żołyni) – członkowi Szczepu Rogate Serce, założonego w 1929 roku przez charyzmatycznego rzeźbiarza Stanisława Szukalskiego (Stacha z Warty) – to wciągająca, osadzona w realiach historycznych opowieść o długim życiu i oryginalnej twórczości jednego z najważniejszych artystów Podkarpacia”, pisze dr hab. prof. UR Magdalena Rabizo-Birek.

Profesor Zych z pasją i dociekliwością badacza opisuje losy najdłużej żyjącego Szukalszczyka, który będąc wiernym ideowym założeniom grupy, stworzył własny styl oparty na słowiańskości i ludowości. W biografii przywołanych jest wiele nieznanych źródeł. Wśród nich są niepublikowane dzienniki i zapiski Franciszka Frączka oraz listy jego przyjaciela Mariana Konarskiego. Dzięki temu z kart książki często rozbrzmiewa głos samego Słońcesława, który nie tylko w obrazach imponował artystyczną wrażliwością, ale również wykazywał się talentem literackim. Wspaniałym uzupełnieniem publikacji są liczne reprodukcje jego prac – obrazów, rysunków, szkiców, projektów – a także fotografie i dokumenty.

Mówiąc słowami prof. Rabizo-Birek, powstała książka wartościowa, potrzebna, inspirująca. I warto, by powstawało więcej takich dzieł poświęconych innym wywodzącym się z Podkarpacia i ważnym nie tylko dla sztuki regionu, artystom i artystkom. „Choć Słońcesław był i pozostanie niepowtarzalny!”, stwierdza profesor.  

- Drogi, którymi wędrował Franciszek Frączek z Żołyni, przebiegały między marzeniami i zróżnicowanymi wyborami artystycznymi a trudnościami życia oraz oczekiwaniami zaprzyjaźnionych z nim twórców. Pójdźmy wraz z artystą, próbując go zrozumieć – jego kompromisy, a także decyzje twórcze i życiowe – w poszukiwaniu prawdy i piękna - zachęca Franciszek Maśluszczak.

Spotkanie z prof. Tadeuszem Zychem w Wojewódzkim Domu Kultury w Rzeszowie będzie okazją do lepszego poznania tego niezwykłego artysty. Rozmowę poprowadzi dziennikarka i autorka książek Alina Bosak.

xxx

Tadeusz Zych – prof. dr hab., historyk, dyrektor Muzeum-Zamku Tarnowskich w Tarnobrzegu, pracownik Uniwersytetu Rzeszowskiego. Autor ponad stu artykułów i trzydziestu monografii. Opublikował m.in.: „»On kochał Polskę«. Listy Stanisława Szukalskiego do Mariana Konarskiego z lat 1950–1987" (2020), „Mistrz drugiego planu. Artysta malarz Marian Ruzamski 1889–1945" (2022).

Alina Bosak – dziennikarka, autorka artykułów i książek o tematyce historycznej (m.in. „Sekrety Rzeszowa”, „Małe i wielkie historie Łąki”). Za publikacje nagrodzona mi.in. przez Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich i Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Pracownik Wojewódzkiego Domu Kultury w Rzeszowie.