Niemal 200 mln zł od samorządu wojewódzkiego na kulturę na Podkarpaciu

Fot. Sebastian Stankiewicz/podkarpackie.pl

-Nasz nowy model wsparcia porządkuje zasady i ułatwia dostęp do środków, dając organizatorom kultury poczucie stabilizacji i przewidywalności. Dzięki ścisłej współpracy z Wojewódzkim Domem Kultury w Rzeszowie czy Centrum Kulturalnym w Przemyślu, jesteśmy w stanie zapewnić profesjonalne wsparcie merytoryczne i dotrzeć z ofertą wysokiej jakości nawet do najdalszych zakątków regionu. Programy są tak zaprojektowane, by duże festiwale międzynarodowe oraz lokalne projekty edukacyjne wzajemnie się uzupełniały - powiedział Mateusz Werner, dyrektor Departamentu Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego.

W ramach nowego modelu mecenatu nad kulturą, samorząd wojewódzki wyodrębnił trzy główne programy dotacyjne, na które w połowie stycznia otwarto już nabory. Łączna pula środków przeznaczona na te filary wynosi 1,1 mln zł, a ich celem jest zrównoważony rozwój zarówno dużych wydarzeń, jak i lokalnych inicjatyw edukacyjnych.

Wydarzenia kulturalne

Jest to największy z ogłoszonych programów, dysponujący budżetem w wysokości 500 tys. zł. Jego głównym zadaniem jest wspieranie inicjatyw, które budują silną markę regionu na arenie ogólnopolskiej i międzynarodowej. Środki te są kierowane do organizatorów prestiżowych festiwali, wystaw oraz spektakli, a maksymalna kwota pojedynczej dotacji może wynieść do 40 tys. zł.

Edukacja kulturalna i artystyczna

Drugi filar, z budżetem 300 tys. zł, koncentruje się na bezpośrednim wsparciu mieszkańców i rozwijaniu ich kompetencji twórczych. Program ten finansuje działania o charakterze praktycznym i warsztatowym. Pieniądze mogą zostać przeznaczone na organizację plenerów, projektów edukacyjnych oraz prezentację dorobku twórczości amatorskiej, co pozwala na aktywizację osób uzdolnionych artystycznie w całym regionie.

Dziedzictwo kulturowe

Trzeci program, również dysponujący kwotą 300 tys. zł, stawia na popularyzację historii Podkarpacia. W tym przypadku samorząd kładzie nacisk na wykorzystanie nowoczesnych i angażujących form przekazu. Dofinansowanie mogą otrzymać m.in. rekonstrukcje historyczne, debaty eksperckie oraz spotkania ze świadkami historii.

Nabór ofert we wszystkich wymienionych programach potrwa do 6 lutego.

Uzupełnieniem bezpośrednich naborów województwa są dwa programy operatorskie realizowane przez regionalne instytucje kultury, które oferują elastyczne formy współpracy:

WspółKultura 2026 (Operator: Wojewódzki Dom Kultury w Rzeszowie)

Dysponujący budżetem 550 tys. zł program skupia się na współorganizacji szerokiego spektrum wydarzeń społeczno-kulturalnych, takich jak koncerty, występy kabaretowe, pikniki czy obchody rocznic. Beneficjenci mogą liczyć na wsparcie w wysokości od 5 do 25 tys. zł. Drugi nabór, obejmujący wydarzenia planowane od sierpnia do grudnia 2026 roku, potrwa do 30 maja 2026 roku.

WspółTradycja 2026 (Operator: Centrum Kulturalne w Przemyślu)

To program o wartości 150 tys. zł, dedykowany transmisji międzypokoleniowej i promocji tradycyjnych form ekspresji. Wsparcie (do 30 tys. zł) kierowane jest m.in. do kapel, zespołów pieśni i tańca, chórów oraz orkiestr, pokrywając koszty obchodów jubileuszowych oraz wyjazdów na festiwale krajowe i zagraniczne. Nabór w tym przypadku ma charakter ciągły i rusza 16 lutego 2026 roku.

Szczególne miejsce w planach finansowych zajmuje również ratowanie zabytków. Na dotacje na prace konserwatorskie i budowlane przy obiektach wpisanych do rejestru przeznaczono 6,4 mln zł, co stanowi wzrost o 23 poc. w stosunku do ubiegłego roku. W przypadku zabytków nieruchomych pojedyncze wsparcie może wynieść nawet 300 tys. zł.

Samorząd dba również o unikalne zjawiska, które wyróżniają Podkarpacie na tle kraju. Przykładem jest dedykowany konkurs „Kultura lasowiacka”, na który przeznaczono 160 tys. zł. W 2026 r. szczególną uwagę przywiązuje się także do rocznic historycznych. Zaplanowano specjalny nabór związany z 45. rocznicą podpisania porozumień rzeszowsko-ustrzyckich z budżetem 100 tys. zł.

- Na kulturę przeznaczymy w tym roku prawie 200 mln zł. Poprzez nowe formuły mecenatu i programy chcemy dotrzeć do wszystkich zakątków Podkarpacia i do jak największego grona twórców oraz osób odpowiedzialnych za rozwój kultury w naszym województwie. Chciałbym wspomnieć również o tak znaczących, realizowanych inwestycjach jak budowa nowej sceny Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie, prace remontowe, konserwatorskie oraz przebudowę Pałacu Myśliwskiego w Julinie, a także środkach europejskich, które będą wykorzystane na inwestycje m.in. w Muzeum Podkarpackim w Krośnie oraz Arboretum w Bolestraszycach - dodał marszałek Władysław Ortyl.